Het verschil tussen een kever en een tor, en een beestje.

Momenteel ben ik bezig met het op- en samenstellen van mijn korteverhalendebut ‘G.C. Grim’s Beestenbundeltje’. De thematiek van dit boek draait volledig om (de vermenselijking van) dieren en zorgt er geregeld voor dat ik tijdens het schrijven tegen interessante feitjes of onjuiste aannames aanloop…


Je zou zeggen dat er aardig wat verschil tussen een kever en een tor moet bestaan. De één heet immers kever (zoals dit het geval is bij meikevers en mestkevers) en de ander wordt ook wel tor genoemd (zoals watertorren of boktorren). Niets is echter minder waar. Sterker nog: er is zowaar geen enkel verschil. ‘Kever’ en ‘tor’ zijn benamingen voor precies dezelfde insectensoort – kevers – die uitsluitend door historische taalinvloeden van elkaar afwijken.

De toevoegingen ‘-tor’ of ‘-kever’ zijn wat dat betreft net zo arbitrair als de typeringen lieveheersbeestje, vliegend hert of glimworm: het gaat hier puur om kevertitels met een veelal onduidelijke etymologische ontstaansgeschiedenis. De achtervoegsels zelf (‘-tor’, ‘-kever’, ‘-beestje’) hebben eigenlijk geen weerslag op karakteristieke verschillen. Alleen in het geval van ‘-hert’ en ‘-worm’ kunnen we zeggen dat de naamgeving duidelijk gebaseerd is op een letterlijke, fysieke eigenschap.

Om tot deze conclusie te komen, kon ik mij overigens slechts baseren op enkele soms erg inaccurate en vooral schaarse bronnen:

“Een tor is een kever en een kever is een tor.” en “Tor is korter.”
Goeievraag.nl

“Hoewel de algemene benamingen ‘kevers’ en ‘torren’ door elkaar kunnen worden gebruikt, is dat voor individuele soorten niet het geval. Zo spreken we van meeltor en zandloopkever, en niet van meelkever en zandlooptor. Evenzo zeggen we boktor (maar in het Duits ‘Bockkäfer’) en meikever, spinnende watertor en penseelkever. De benamingen zijn vaak historisch zo gegroeid.”
Natuurinformatie.nl

“Een tor is een soort kever, maar een kever hoeft niet perse een tor te zijn.”
Forum.fok.nl

“Over de herkomst van de oorspronkelijke naam ‘kever’ bestaat onduidelijkheid.”
Wikipedia.nl

verstrikt-in-taal

Het kromme dis- van respect. En het on- van niet zo recht.

Soms raak ik de taal bijster. Dan denk ik na over de betekenis van een woord. Bekijk ik het van alle kanten. Raak ik plotseling verstrikt in letters. Verzuip ik zomaar in een antoniem. ‘Respect’, dat is waar ik het over heb. En ‘disrespect’ het verstikkende tegenovergestelde.

‘Dis-‘. Ergens klinkt het niet. Een voorvoegsel dat de weg kwijt is. ‘Continuïteit’ en ‘discontinuïteit’? Ja, nou, oké. Iets is immers continu of nietcontinu. Mmh… ‘harmonie’ en ‘disharmonie’? Vooruit. Prima. Iets is tenslotte harmonisch of nietharmonisch. Maar, eh, ‘discipline’ en ‘cipline’? Of ‘distributie’ en ‘tributie’? Een ‘discussie’ en dus ook een ‘cussie’?! Respect en nietrespect?!? Help, meneer van Dale, ik krijg het zo langzamerhand spaans benauwd.

Respect toon je. Net als respectloosheid. Maar, respectloos niet. Je bent respectvol, of vol respect, je bent echter nooit gewoon respect. Je uit jezelf respectloos of mét respect, nochtans niet respectleeg! En respectheid? Mijn excuses respectloosheid, dat bestaat gewoonweg niet. Ten opzichte van ‘respectvol’ is ‘disrespectvol’ wél weer uitermate antonimisch correct. Respectvol en nietrespectvol. Ja, dát klopt. En toch, er blijft iets wringen. Iets, iets… onzeggenlijks. Iets onverwoordbaars…

Maar… wacht eens even… ‘On-’…? Ben ik hier iets op het spoor? Kom op verstand, kom op grijze cellen! Leg die verbanden! Krakend en steunend, hortend en stotend komt er iets op gang… Je hebt… balans en… onbalans. Kunde en… onkunde. Respectvol en onrespectvol! Respect, en geheel averechts, het ONrespect! Hoe bestaat het dat dit woord in de Nederlandsche taal niet bestaat? Dat is toch disuitstaanbaar! Disdoenlijk! Dismogelijk! Heel taalminnend Nederland de straten op! Dit disrecht moet we bevechten!